GR /

Προφίλ

Home  /  Το αφιέρωμα  /  Προφίλ

ΠΙΕΡ ΠΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ: Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΙΡΕΤΙΚΟΣ

Ο Παζολίνι υπήρξε ένας από τους πιο επιδραστικούς διανοητές της σύγχρονης εποχής. Κινήθηκε ανάμεσα σε έναν αιρετικό Μαρξισμό και έναν βιωματικό και πολιτισμικά εδραιωμένο Χριστιανισμό. Η κάμψη αυτών των ιδεολογιών οδήγησε την σημερινή εποχή σε μια τραγική συγκυρία, με την άνοδο νεοφασιστικών ιδεολογιών. Η ιδιοφυΐα του Παζολίνι συνίσταται στην Νιτσεϊκή του χειρονομία να αποκαλύπτει την κυριαρχία της εξουσίας και της θέλησης για εξουσία, πίσω από την επαγγελία της κυριαρχίας του λόγου.

Ο Παζολίνι στράφηκε στον Μαρξισμό μέσα από τα βιώματά του, στο χωριό της μη- τέρας του στην επαρχία του Φρίουλι, επηρεασμένος τόσο από τους αγώνες των φτωχών χωρικών, αλλά, και από τον χαμό του αδελφού του, που πολεμούσε με τους παρτιζάνους. Δεν υιοθέτησε ποτέ έναν αρτηριοσκληρωτικό Μαρξισμό, αλλά εμπνεόταν από την αγά- πη του για την επανάσταση, διαμορφωμένη από την καινοτόμα σκέψη του Γκράμσι.

Ο μεγάλος σκηνοθέτης έρχεται στην Ρώμη να δουλέψει ως δάσκαλος και γνωρίζει την μεγάλη φτώχια, το υποπρολεταριάτο, αλλά, και τον μαγικό κόσμο του κινηματο- γράφου. Γοητευμένος από αυτό το καινούργιο περιβάλλον, γράφει Τα παιδιά της ζωής, το 1955, και το Μια βίαιη ζωή, το 1959, και επαγγέλλεται την ουτοπία μιας κοινωνικής ανανέωσης, που θα ερχόταν από τα κάτω. Συγχρόνως, εργάζεται ως σεναριογράφος για τον Φελίνι και τον Μπολονίνι και, τελικά, το 1961, χωρίς να έχει κινηματογραφικές γνώσεις, καταφέρνει να πείσει τον Αλφρέδο Μπίνι να χρηματοδοτήσει την πρώτη του ταινία Ακατόνε.

Μετά από τις δύο πρώτες ταινίες για την Ρώμη, θα στραφεί, με την Ρικότα, σε μια πικρή σάτιρα του ιταλικού κινηματογράφου προετοιμάζοντας το μεγάλο του εγχείρημα Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο. Στη ταινία αυτή, κορυφώνονται οι ζωγραφικές επιδρά- σεις (Πιέρο ντέλλα Φραντσέσκα, Βυζαντινή Ζωγραφική, Ζωρζ Ρουό) με τα αγροτι- κά βιώματα και το πολιτικό μήνυμα του Χριστιανισμού. Σύμφωνα με τον σκηνοθέτη: «Ο Χριστός διασχίζει την Παλαιστίνη, ως ένας άνεμος εξέγερσης, απευθύνεται σε απλούς ανθρώπους, λέγοντάς τους «αφήστε τα δίχτυα σας και ακολουθείστε με», αυτό είναι απόλυτα επαναστατικό».

Στην μεταφορά της τραγωδίας, ο Παζολίνι επιλέγει τοπία, που παραπέμπουν σε ένα μυθικό χρόνο (Μαρόκο, Καππαδοκία), για να υπηρετήσουν το στόχο του μυθικού και του επικού. Όπως δηλώνει ο ίδιος ο Παζολίνι, με την ταινία Οιδίπους Τύραννος είχε δύο στόχους· αφ’ενός, να συγκροτήσει μια μυθοποιημένη βιογραφία και, αφ’ετέρου, να αντιμετωπίσει τόσο το ζήτημα του μύθου όσο και αυτό της ψυχανάλυσης. «Αλλά, αντί να προβάλω τον μύθο στην ψυχανάλυση, ακολούθησα την αντίστροφη πορεία και πρόβαλα την ψυχανάλυση στο μύθο».

Στις τελευταίες του ταινίες Θεώρημα και Σαλό ή 120 μέρες στα Σόδομα, στρέφεται σε μια καταλυτική κριτική της αστικής τάξης. Ειδικά το Σαλό, με την σαδική αναπαρά- σταση της εξουσίας χωρίς όρια, που επιβάλλεται και κατακρεουργεί τα αθώα σώματα των θυμάτων της, προφητεύει τα αδιέξοδα της παγκοσμιοποιημένης τυραννικής και αμείλικτης βιοεξουσίας.

 

Μαρία Κομνηνού

 

*Βιβλιογραφία: Stack, O., Pasolini, Λονδίνο, Thames and Hudson and BFI, 1969.

Το αφιέρωμα στον σπουδαίο ιταλό δημιουργό και διανοούμενο πραγματοποιείται στo πλαίσιο της πράξης «Η Κινηματογραφοφιλία στη Νέα Εποχή ΙΙ» που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση - Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (Επιχειρησιακό Πρόγραμμα ΠΕΠ ΑΤΤΙΚΗ του ΕΣΠΑ 2014-2020). Όλες οι δράσεις πραγματοποιούνται υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού της Ελλάδας.